محمد ابراهيم آيتى
209
تاريخ پيامبر اسلام ( فارسي )
عبدرىّ [ 1 ] بر سعد بن معاذ در محلّهء بنى عبد الأشهل . أبو حذيفة بن عتبة بن ربيعه ، سالم مولى أبى حذيفه و عتبة بن غزوان بر عبّاد بن بشر بن وقش أشهلى ، در محلّهء بنى عبد الأشهل . « عثمان بن عفّان » بر « أوس بن ثابت » برادر « حسّان » در محلّهء « بنى النجّار » . و مهاجران مجرّد بر « سعد بن خيثمه » كه او نيز مجرّد بود فرود آمدند . كار هجرت به آنجا كشيد كه مرد مسلمانى جز رسول خدا و علىّ بن أبى طالب و أبو بكر . يا كسانى كه گرفتار حبس و شكنجهء قريش بودند در مكّه باقى نماند . سورههاى مكّى قرآن در ميزان مكّى يا مدنى بودن سورههاى قرآن و در شمارهء سورههاى مكّى و مدنى و نيز در ترتيب نزول سورهها اختلاف است [ 2 ] و ما در اينجا فقط روايت يعقوبى را ذكر مىكنيم ، و شمارهء هر سوره را در ترتيب فعلى قرآن بر آن مىافزاييم . به روايت محمّد بن حفص بن أسد كوفى از محمّد بن كثير و محمّد بن سائب كلبى از أبو صالح از ابن عبّاس ، 82 سوره از قرآن در مكّه نازل شد [ 3 ] . نخستين سورهاى كه بر رسول خدا - صلى اللّه عليه و آله - فرود آمد « اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ » ( 96 ) بود و سپس به ترتيب :
--> [ 1 ] - يعنى در سفر دوم ، و بعد از بيعت دوم عقبه . [ 2 ] - ر . ك : الإتقان فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 9 - 19 . مجمع البيان در تفسير سورهء هل أتى . تفسير خطى شهرستانى به نام « مفاتيح الاسرار و مصابيح الابرار » شمارهء 78 ب كتابخانهء مجلس شوراى ملى ( كه پنج جدول در ترتيب نزول سورهها ، و پنج جدول ديگر در ترتيب سورهها در پنج مصحف معروف ذكر مىكند ) تاريخ يعقوبى ( چاپ دوم بيروت ) ج 2 ، ص 135 - 136 . [ 3 ] . 86 سوره نيز گفتهاند .